Washington’daki Gizli Toplantı Sonrası Yakılan Kıvılcım
Turkiye gundeminde uzun tartismalar yaratan konularin topluma ne derece dogru yansitildigi daima bir muamma olmustur. Merak edilen gercekler, bazen hicbir zaman acikliga kavusturulamadigi gibi, bazen cok gec de olsa su yuzune cikmaktadir.
Bugun islemeye karar verdigimiz konu da, gec de olsa ortaya cikan bazi gercekleri toplumumuz ile paylasmak adina bulunulan bir calismadir.
Gelismekte olan ulkelerin bir cogu, Turkiye gibi emperyalizmin kulturel ve siyasi somurusu altindadir. Somuru ve emperyalizm sadece ekonomik olarak kendisini gostermez, daha vahsi bir sekliyle sosyal ve siyasi alanda da yapilanir. Iste esas tahrip edici etkisi de toplumda kendisini bu alanlarda gostermesi ile baslar. En guvenilir bildigimiz kurumlar, kisiler, liderler bir bir yipranir, sanki her defasinda yikanan gomlegin parlakligini kaybetmesi gibi, esas tanimlarindan uzaklasir, gunluk kavgalarin icinde kimlik degistirirler.
Turkiye ile Amerika’nin yakinlasmasinin temelleri, 1947 yilinda ABD kongresinde Turkiye uzerine yapilan gizli oturumda saklidir.
Ikinci dunya savasinin akabinde Sovyetler ve Sosyalizm histerisinin ortaya cikmaya basladigi bu yillarda Turkiye’ye duyulan ihtiyac neticesinde istihbarat ve askeri alanda bazi iliskilerin dogmasina yola acar.
Fakat bu iliski gelistikce ve yillar gectikce emperyalist guc kurumlarin icinde orumcek misali oyle bir ag orer ki, kimin hangi ulusal cikar adina ne yaptiginin izi surulemez bir konuma gelinir. Bizim cocuklar adina darbe yapilir, solcular ve sagcilar idam edilir, ulusal cikarlar adina Incirlik ussunden kalkan ucaklar Irak’taki Muslumanlari bombalar, Irak ve Afganistan’dan kacirilan, suclarini bile bilmeyen insanlar, Incirlik uzerinden CIA’in Ukrayna, Romanya ve Polanya’daki gizli hapishanelerine goturulur.
Ve buna itiraz eden bazi subaylara goz dagi vermek icin, Turk ordusunun basina cuval gecirilir.
Oysa TSK, Turkiye’de belki de ABD ile en icli disli kurumlarin basinda gelmektedir.
Iliskileri sadece NATO baglaminda degil, Turk Silahli Kuvvetlerinin egitimi, donanimi, finansal desteklenmesi ve Jusmat’a kadar varan cok derin iliskileri icerir.
2 Haziran 2004 Gunu Washington’da yayinlanan, gazeteci Savas Suzal’in editorlugunu yaptigi Habergazete adli internet sitesinde bir haber yer alir (1).
Bu haberde isimler verilmeden, 28 Mayis gunu Washington’da ABD Disisleri bakanliginda gizli bir toplanti oldugu iddiasina yer veriliyordu.
Toplantinin konusu ise bir hayli ilgincti.
13 haziran gunu Aydinlik dergisinde bu toplanti ile ilgili ayrintilara deginilen bir baska habere yer verildi.
Habere gore
“ABD Dışişleri Bakanlığı’nda 28 Mayıs’ta yapılan gizli bir toplantıda, Türkiye’nin parçalanma sürecine girdiği değerlendirmesi yapıldı. Bu değerlendirmeye bağlı olarak Kuzey Irak’ta ve ülke ismi belirtilmeksizin bölgede kurulacak Kürt Devleti’ne Türk Silahlı Kuvvetleri’nin (TSK), AKP’nin, sermaye çevrelerinin ve medyanın tepkileri araştırıldı”(2).
Irak savasinin yogun bir sekilde surdugu, Turk-Amerikan iliskilerinin son elli yilda en kotu durumda oldugu, siyasi bir krizin yasandigi boylesine sikintili bir donemde bu haber bir hayli yanki yapmisti.
Kuzey Irak’ta faaliyet gosteren Turk askeri birimlerinin ABD tarafindan, bilhassa da neoconlar tarafindan istenmedigi asikardi. Barzani ve Talabani onderliginde, ABD desteginde bir Kurd Devleti’nin kurulma senaryolarinin yapilmasi asamasinda, bahsi gecen yapida ilginc bir toplantinin yapilmasi gayet dogal olup, gazetecilerin de bunu kendi sutunlarina tasimasi kadar normal bir durum soz konusu olamazdi.
Aksam gazetesinden Guler Komurcu bu haberi Savas Suzal’in sitesinden alarak kendi kosesinde “Gizli Toplanti” basligi ile yayinladi (3).
Guler Komurcu, Savas Suzal’a dayandirarak
“28 Mayıs’ta ABD Dışişleri Bakanlığı’nda düzenlenen, beş uzmanın katıldığı ‘gizli’ toplantıda Kerkük’ün Kürtler’e bırakılması ve Kürt Devleti konusunda AKP hükümeti ile TSK’nın neler düşüneceği, tepkilerinin ne olacağı tartışıldigini”
yazdi. Fakat ilginc olan bir nokta vardi ki; kimse haberin kaynagini yazmamisti. Ne Guler Komurcu, ne de Savas Suzal bu gizli oldugu iddia edilen toplantiya katilanlarin isimlerini vermislerdi.
Sadece Guler Komurcu, kosesinde
“Toplantıya katılan beş uzmandan üçünün Musevi asıllı olduğu, birinin Ulusal Savunma Enstitüsü’nde Irak uzmanı oldugu, birisi adı az bilinen bir üniversitede öğretim üyesi ve bir zamanlar PKK lideri ile görüşme talebinde bulunduğu ve diğerinin de ABD Kongresi’nde bir komisyonun yetkilisi olması dışında fazla bilgi vermek istemiyoruz,”
diyerek, diger uzmanlarin isimlerini vermeden gecistirmisti. Fakat toplantiya katildigi iddia edilen butun isimler Aydinlik dergisinin 13 Haziran sayisinda yayinlandi.
Toplam bes kisinin sunus yaptigi bu gizli toplanti ile ilgili Aydinlik dergisinde su satirlar yer aldi,
“Toplam 25 kişinin katıldığı gizli toplantıda, ABD Harp Akademileri Öğretim Üyesi Judith Yappe, ABD Dışişleri Bakanlığı eski Kürt uzmanı Henri Barkey, Clinton döneminin Beyaz Saray danışmanı Alan Makovsky ve CFR’den Steven Cook sunuşlar yaptılar.”
Bes kisinin katildigi iddia edilen toplantinin Aydinlik dergisi dort kisisinin ismini vererek yayinlamisti.
Peki besinci kisi nicin yayinlanmamisti?
Ayrica bu yapildigi bile supheli toplantida yine ilginc kisilerin isimleri geciyordu.
Guler Komurcu’ye gore
“Gizli toplantıda Erdoğan’ın en yakınındaki isimlerin Kürt milliyetçiliği bilincinin yüksek olduğu, bunlardan Mir Dengir Fırat’ın parti içindeki ikinci adam ve siyasi işlerden sorumlu olduğu, ikinci yardımcı Adana Milletvekili Ömer Çelik’in de Başbakan üzerinde büyük bir etkiye sahip olduğu, üçüncü yardımcının da iş dünyasıyla ilişkileri düzenleyen Cüneyt Zapsu olduğu belirtildi.
Gizli toplantıda ayrıca İlnur Çevik ve Cengiz Çandar’a göre AKP hükümetinin Kürt Federasyonuna karşı olmadığı, asker ve MGK zorlamalarıyla Kürt etnik federasyonuna karşı çıkmak zorunda kaldığı ifade edildi.”
Toplantiya katilan besinci kisi, 11 haziran gunu Turkiye’ye gitti ve takip eden hafta Ankara’ya vardi.
Ankara’da zaten bu toplanti ile ilgili bilgi almak isteyen Turk devlet birimleri mevcuttu, cunku onlar da bazi seylerden suphelenmisler ve gelismelerin gercek yonunu ilk agizdan dinlemek istemislerdi.
Cunku bu haber yabana atilacak bir bilgi parcasi degildi ve Turk Devleti’nin Irak politikalarinda degisiklik yapilmasina neden olabilecek hassasliktaydi.
Amerikan Disisleri bakanliginda nicin boyle bir toplanti yapilmisti, nicin Turk Silahli Kuvvetlerinin tepkisi olculmek istenmisti, acaba Turkiye’nin cok hassas oldugu Kuzey Irak’da bir Kurd devletinin ilan edilmesi asamasi mi, Amerika tarafindan planlaniyordu?
Zaten Turk devlet yetkililerinin askeri ve istihbarat birimlerinin buyuk bir cogunlugu, Amerika’nin taninmasi planlanan bir Kurd Devleti’ni, Turkiye’yi bolmek icin destekledigine cok uzun bir suredir inaniyorlardi. Yalnizca gerekli olduguna inandiklari ve bir turlu kanitlayamadiklari delilleri bir araya getirmek istiyorlardi.
Oysa simdi aradiklari cok uzakta degildi. Delil, kendi ayagi ile Ankara’ya gelmis ve Ali Nihat Ozcan adli emekli yarbay vasitasi ile Turk askeri birimleri ile bulusmustu. Yine bir iddiaya gore, haberin kaynagi Ankara’da karargahta donemin ikinci baskani Ilker Basbug ile bulusmustu.
Bulusmada, yapildigi iddia edilen toplantiya katildigi iddia edilen besinci kisiyi, TSK yetkilileri oneme alarak dikkatlice dinlemisler, not almislar, alinan notlarin askerlere yakin, daha guclu bir basin gurubu ve yazari vasitasi ile kamuoyuna duyurulmasina karar vermislerdi.
Bu amacla Milliyet gazetesinden Fikret Bila ile Hakan Yavuz, yine emekli askeri bir yetkilinin gozetiminde bulusmuslar, Fikret Bila bu toplanti ile ilgili cok ilgilendigi icin, yazmaya karar vermisti.
Fikret Bila Milliyet gazetesindeki kosesinde 22 Haziran gunu
“ABD Kerkuk sinavinda”(4)
baslikli bir makale kaleme aldi.
Bu makalede ve haberde ilk defa yapildigi iddia edilen bu toplantiya katilan besinci kisinin, yani Hakan Yavuz’un adi geciyordu.
Fikret Bila yazisinda;
“Konu: Türkiye’nin Irak’ın geleceği konusundaki muhtemel politikaları. Yer: ABD Dışişleri Bakanlığı. Tarih: 28 Mayıs 2004”
olarak haberi veriyor ve
“ABD, son günlerde, Irak’taki muhtemel gelişmeler karşısında Türkiye’nin verebileceği tepkileri saptamaya çalışıyor. Örneğin, Kerkük’ün Kürt etnik federasyonu içinde kalmasına Türkiye ne der? Nasıl tepki verir? Hükümetin tavrı ne olur? Türk Silahlı Kuvvetleri’nin tepkisi ne olur? Medya, iş dünyası nasıl bir tutum alır? ABD-Türkiye ilişkileri ne hale gelir?”
sorularina yanit aramaya calisiyordu.
Fakat diger bir ilginc gelisme de ayni zamanda Ankara’da ki Amerikan Elciligi’nde yasaniyordu.
Bila’nin yazisindan sonra ABD Elciligi, bu konu ile ilgili bir basin aciklamasi yapma ihtiyaci hissetmisti (5).
Amerikan Elciligi, yapildigi iddia edilen bu toplantiyi reddettigi gibi, “Turk Amerikan iliskilerine darbe vurmak isteyenler” diye suclamada da bulunuyordu.
Ankara’daki Amerikan Elciligi’nin basin bildirisi soyleydi:
“Bugünkü Milliyet gazetesinin manşetinde, ABD Dışişleri Bakanlığı’nda Kerkük’ün geleceği konusunda toplantı düzenlendiğini iddia eden bir haber yeralmaktadır. Sözkonusu haberde, bu toplantıya Amerikan hükümet yetkililerinin yanı sıra kuzey Irak konusunda uzmanlaşmış bazı isimlerin de katıldığı ileri sürülmektedir.
Buna benzer haberler daha önce “Akşam” gazetesi ile “Aydınlık” Dergisi’nde de yeralmıştı. İddialara konu olan böyle bir toplantı yapılmamıştır. Esasen, toplantıda bulunduğu iddia edilen şahıslardan bazıları, o tarihte Amerika Birleşik Devletleri’nde bile değildi. Bu tarz haberler ABD’nin Türkiye ve Irak politikasını yanlış yorumlama çabası olup, Türk-Amerikan ilişkilerine zarar vermeyi amaçlamaktadır. Basın mensuplarına, ABD Dışişlerini ilgilendiren konularda kaynağı meçhul haberleri yayınlamadan önce, doğruluğunu Büyükelçilik basın bölümünden teyit etmelerinin önemini hatırlatırız.”
Elbette emperyalizmin sozune inanmak aymazlikti, fakat acaba sorusu sorulabilir miydi?
Hepsinden ilginc olan bir baska konu ise, toplantiya katildigi iddia edilenlerin isimlerin hepsi, bir agizdan, boyle bir toplantiya katilmadiklarini soylemeye baslamislardi. Henri Barkey, toplantinin yapildiginin iddia edildigi 28 Mayis gunu degil Washington’da, Amerika’da bile olmadigini belirtiyordu.
Fakat Fikret Bila, 23 Haziran tarihli “Hesap” (6) baslikli yazisinda boyle bir toplantinin yapildigini Hakan Yavuz’a dayandirarak yaziyor ve Amerikan Elciligi’nin basin aciklamasina yer verdikten sonra soyle diyordu:
“ABD Büyükelçiliği toplantı yapılmadı diyor ama, toplantıya katılan Türk Akademisyen, Utah Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Hakan Yavuz’la görüştüm ve bu toplantının yapılıp yapılmadığını, kendisinin bu toplantıya katılıp katılmadığını sordum. Yanıtı şu oldu:
“Bu toplantı yapıldı. Ben de katıldım. Bu toplantıyla ilgili bazı haberler Washington’da da basına yansımıştı. Milliyet’teki kadar detaylı olmamakla birlikte Türk basınında da bu toplantıdan söz eden haberler yer aldı.”
Bila daha sonraki gunlerde de bu toplantinin yapildigini israrla savunmayi surdurdu, cunku Bila’yi Hakan Yavuz yani haberin kaynagi ile tanistiran kisilerin hata yapmadiklarini dusunuyordu.
Oysa maalesef ki yapmislardi ve herkes asilsiz bir haberin maalesef ki daha buyuk olan bir operasyonun bilerek veya bilmeyerek bir parcasi haline gelmislerdi.
Toplantiya katildigi iddia edilen kisiler yogun bir sekilde bu toplantida bulunmadiklarini iddia ettikleri gibi, diger gazetelerin yazilarinda konu ile ilgili haberler yer almaya baslamisti.
Kuresel demokrat Cengiz Candar ise 24 Haziran’da Ilicak’larin Tercuman’inda yazdigi yazida (7), Henri Barkey kaynagina dayali olarak boyle bir toplanti yapilmadigini vurguluyor ve de Bila’nin haberinin dogru olmadigini soyluyordu.
Cengiz Candar, daha sonra Henri Barkey ile gorusmesine dayanarak soyle yaziyordu:
“Bu tür toplantılar Amerika’da yapılır; bunu biliyorum. Bildiğim bir başka şey daha var: Henri Barkey’in, yapılmışsa bile, o toplantıda olmadığı. Çünkü, Henri Barkey, o tarihte, yani 28 Mayıs’ta Türkiye’deydi. Kendisiyle Türkiye’deyken ben de görüşmüştüm. Bir insan, 28 Mayıs’ta hem Türkiye’de, hem de Washington’da aynı anda herhalde olamaz.“
Bu satirlarin yazarinin Cengiz Candar ile ayni goruslerde oldugu dusunulemez, fakat Candar bu sefer dogru soyluyordu. Barkey, Hakan Yavuz tarafindan yapildigi iddia edilen bu toplantida degildi, cunku kendisi gercekten Turkiye’deydi.
Ote yandan Fikret Bila, hala kendi haberinin dogrulugunu savunmaya calisiyordu, 26 Haziran tarihli yazisinda ise
“Ben haberi ABD’den biriyle telefonla görüşerek yazmadım. Yazımı, bu toplantıya katılan Utah Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Hakan Yavuz’la, Milliyet’in Ankara Bürosu’ndaki odamda görüşerek yazdım. Dr. Yavuz, 21 Haziran 2004 Pazartesi günü, beni, Ankara’da, büromda ziyaret etti. O gün Ankara’da bulunan Genel Yayın Yönetmenimiz Mehmet Yılmaz da odamdaydı. O da Dr. Hakan Yavuz’la tanıştı,”
diyerek kendi kaynagi olan Hakan Yavuz’u desifre ediyordu (8).
Washington Gizli Toplanti haberini kendi siyasi ve kisisel cikar hesaplari icinde kullananlar mi vardi?
Tercuman Gazetesi’nden Nazli Ilicak, haberi kendi kosesinde, “Basinda Yeni bir Andic mi” (9) basligi ile yazdi ve 28 Subat donemine benzer bir andic olabilecegini iddia ediyordu.
Oysa ne bir andic, ne de herhangi bir gizli plan vardi. Bir Turk atasozunundeki gibi ‘bir delinin kuyuya attigi tasi, kirk akilli cikaramiyordu.
Kuresel demokrat Cengiz Candar’in yazdigi gibi bir komplo teorisi degil, aslinda cok basit bir dezenformasyon mevcuttu. Cengiz Candar ve Nazli Ilicak da, Fikret Bila vasitasi ie 28 Subat’in kuyruk acisi kini ile, yeldegirmenlerine Kizilelma koalisyonu diye saldiriyorlar, kendilerince, guzel bir firsat yakalamis olduklarini saniyorlardi.
Milliyet gazetesi icin haber olaya donusmus ve vahim bir hal almisti. Bu nedenle Milliyet’in Ombdusmani Yavuz Baydar okur temsilcisi olarak bu haberi arastirmakla gorevlendirildi. Hakan Yavuz’a ulasmayi denedi, fakat Hakan Yavuz Antalya’da tatilde ve telefonu da kapaliydi. Baydar, israrli arayislari sonucunda bir kac kez Hakan Yavuz ile telefonda konusabildi.
Kisa konusmalar sonrasinda HakanYavuz, Baydar’a, “lutfen bu olayi unutalim, beni rahatsiz etmeyin” cevabi ile konuya noktayi koymak istemisti.
Fakat Yavuz Baydar olaydan suphelenmisti. 28 Haziran tarihli Milliyet’teki okur temsilcisi kosesindeki yazisinda Baydar (10), hayali toplantiya katildigi iddia edilen ABD’de Ulusal Savunma Universitesi (11) ogretim uyesi Judith Yappe’nin kendisine gonderdigi notu yayinliyordu.
Bu notta Yappe,
“Bunların tümü yalandır. Böyle bir toplantıya katılmadım, dile getirdiğim söylenen yorumların hiçbiri bana ait değildir. Sayın Çandar’la yıllar önce ABD’de bir kez karşılaştık. Sayın Barkey’i birkaç aydır görmedim. Ben asla Türkiye uzmanı olmadım, uzmanıymış gibi de yapmadım. Türk basınında adım yanlış biçimde ilk kez geçmiyor. Ne yazık ki bu entelektüel ahlaksızlıklar yüzünden Türk basınına karşı kendimi bezgin hissediyorum.
Sayın Hakan Yavuz’u çok daha dikkatle dinlemeliydiniz: Evvelce de yapılmayan toplantıların yapıldığını iddia etmiş ve kişilere, onlara ait olmayan sözler atfetmiştir”
diyordu.
Baydar, ayni yazisinda Hakan Yavuz icin ise sunlari soyluyordu:
“Hakan Yavuz’u bulup birkaç kez konuştum. İlk konuşmamızda “Ben Fikret Bila ile hiç görüşmedim. Telefonda da başkası konuşmuş”
dedi. “Beni bu işe neden çekmek istiyorlar anlamıyorum” diye ekledi.
Bir sonraki konuşmamızda ise, ısrarla sormama rağmen, Bila ile Ankara bürosunda görüşmesine, telefonda konuşmasına ilişkin her yanıtı kaçamak oldu.Ertesi gün beni bir daha arayıp “Lütfen bu konuyu unutalım, benim için kapanmıştır” diye ricacı olması üzerine hayretim arttı.”
Akabinde Yavuz Baydar, Milliyet’teki okur temsilciligi gorevinden iki ay sonra ayrildi.
Hakan Yavuz’u Genel Kurmay’a lanse eden Ali Nihat Ozcan, Hakan Yavuz icin bir yakinina, “benim ustlerime karsi guvenirliligimi sarsti” demek ihtiyaci hissetmisti.
Sarsilmakta olan yalnizca kendi guvenirliligi olmayip, temsil etmekte oldugu kurumun da guvenilirliginin sarsildigini soylemeye cekinmisti belki.
Ayni kisinin Amerika’ya vize basvurusu Amerika’nin Ankara Konsoloslugu tarafindan beklemeye alindigi gibi, bu kisiye, size vize verilebilmesi icin Washington’a danismamiz gerekiyor denilmisti.
Askerlere yakin bir gazeteci olarak bilinen Fikret Bila’nin guvenirliligi de bu olayla sarsilmis oldu. Aydinlik, Milliyet ve Habergazete bu haberi bir daha kullanmadi.
Eger izlemisseniz, Usual Suspects (12) filmindeki Keyser Soze kim idi gercekten?
Bu toplanti oldu mu, olmadi mi? Gizli oldugu iddia edilen toplantinin olup olmadigina simdi siz karar verin.
Ayni Usual Suspects filminde Keyser Soze’in kim olduguna seyircinin karar verdigi gibi, bu gizli toplanti olarak adlandirilan gazetecilik faciasina da, bir hayalperestin asparagas haber tutkunlugunun, iki ulke iliskilerini ne sekilde etkileyebilecegine ve de gazetecilerin nasil yanlis yonlendirilebilecegine toplumumuz cok dikkat etmelidir.
Yine dikkat edilmesi gereken bir baska husus daha vardir. Bu husus da; Pentagon kelimesinin gectigi yerde esas durusa gecenlerin, Genel Kurmay duzeyinde yankilar bulabilecek dezenformasyon icerikli yorumlarindaki dayanilmaz hafifligi, siglikla bagdastirmakta zorluk cekenlerin bilinmez cekinceledir.
Hepsinden onemlisi ise; “Washington’daki Gizli Toplanti” olarak anilan bilgi kirliliginden hemen sonra, Ergenekon olarak adlandirilan operasyonun, kivilcimi yakalamis olup olmayacagidir.
28 Mayis 2004 tarihinde Hakan Yavuz tarafindan yapildigi iddia edilen bu toplanti acaba 4 Temmuz 2003 tarihinde Kuzey Irak’ta Turk ordusunun basina gecirilen cuvalin devami miydi?
1) Savas Suzal’in editorlugundeki internet sitesi, http://www.habergazete.com
2) “ABD Disisleri Bakanligin’da Gizli Toplanti,” Aydinlik Dergisis, 13 haziran 2004, sayi 882.
3) Gizli Toplanti, Guler Komurcu, Aksam Gazetesi, 8 Haziran 2004.
4) “ABD, Kerkuk Sinavinda,” Fikret Bila, Milliyet Gazetesi, 22 Haziran 2004.
5) http://ankara.usembassy.gov/PRESS/PR0622t.htm
6) “Hesap” Fikret Bila, Milliyet Gazetesi, 23 Haziran 2004.
7) “Basinda Guven;Basinda Dezenfermasyon” Cengiz Candar, Tercuman Gazetesi, 24 Haziran 2004.
“Haber ve Kanitlar” Fikret Bila, Milliyet Gazetesi, 26 Haziran 2004.
9) “Basinda Yeni Bir Andic mi?” Nazli Ilicak Tercuman Gazetesi, 25 Haziran 2004.
10) “Washington Toplantisi” Yavuz Baydar, Milliyet Gazetesi, 28 Haziran 2004.
11) National Defense University, http://www.ndu.edu
12) The Usual Suspects, (1995) Gabriel Byrne, Kevin Spacey, ve Stephen Baldwin.
kaynak: Tuğrul Keskingören – Acikistihbarat